Aylık bütçe nasıl yapılır? 50/30/20 kuralı ve gerçek hayattaki hâli
Bütçe yapmak, parayı kısmak değil, nereye gideceğine önceden karar vermektir. En bilinen başlangıç çerçevesi 50/30/20 kuralıdır; basit olduğu için işe yarar, ama olduğu gibi uygulanmaya çalışıldığında çoğu bütçeyi ilk ayda batırır.
Kural nedir?
Net gelirinizin yüzde ellisi zorunlu giderlere (kira, faturalar, market, ulaşım), yüzde otuzu isteklere (yemek, eğlence, alışveriş), yüzde yirmisi birikim ve borç kapatmaya ayrılır. Amaç kesin oranlar değil, üç kovanın varlığıdır.
Neden olduğu gibi uygulanmıyor?
Kira ve faturaların gelire oranı yüksek olduğunda, zorunlu giderler yüzde elliye sığmaz. Bu durumda kuralı zorlamak yerine oranları kendi gerçeğinize göre yeniden yazın: örneğin 65/20/15 ile başlayıp, zorunlu gider oranını zamanla aşağı çekmeyi hedefleyin.
Bütçenin işe yaraması için doğru olması gerekir, ideal olması değil. Tutmayan bir bütçe iki hafta sonra terk edilir.
Adım adım kurmak
- Son üç ayın gerçek harcamalarını çıkarın — tahminle değil, kayıtla.
- Zorunlu, istek ve birikim olmak üzere üçe ayırın.
- Mevcut oranlarınızı hesaplayın; başlangıç noktanız budur.
- Tek bir kalemde küçük bir hedef koyun (örneğin dışarıda yemeği yüzde yirmi azaltmak).
- Ay sonunda karşılaştırın, oranları güncelleyin.
Bütçeyi ayakta tutan şey
Bütçe, harcama kaydı olmadan çalışmaz. Ne harcadığınızı bilmiyorsanız hedefin tutup tutmadığını da bilemezsiniz. Bu yüzden önce kaydı kolaylaştırın, sonra hedef koyun — tersi sırayla denenen bütçelerin çoğu ilk ayı geçmez.